Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Thu Thủy bảo vệ thành công luận án tiến sĩ cấp Học viện

Ngày 06/11, tại Hà Nội, Học viện Khoa học và Công nghệ thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức buổi lễ bảo vệ luận án tiến sĩ cho nghiên cứu sinh (NCS) Nguyễn Thị Thu Thủy, cán bộ nghiên cứu thuộc Viện Y sinh nhiệt đới/Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga. Đề tài luận án có tên "Nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính kháng vi sinh vật kiểm định của hai chủng vi tảo biển Thraustochytrium pachydermum TSL10 và Aurantiochytrium sp. SC145 ở quần đảo Trường Sa, Việt Nam", được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS, TS. Nguyễn Xuân Nhiệm và PGS, TS. Nguyễn Tiến Đạt. 

Hội đồng đánh giá luận án gồm 7 thành viên do PGS, TS. Hoàng Anh Sơn, Giám đốc Học viện Khoa học và Công nghệ làm Chủ tịch. Tham dự buổi bảo vệ có các thầy hướng dẫn, đại diện cơ sở đào tạo; phía cơ quan chủ quản nghiên cứu sinh có Đại tá, TS. Phạm Duy Nam, Phó Tổng Giám đốc TTNĐ Việt - Nga; cùng đông đảo các nhà khoa học, đồng nghiệp, bạn bè và người thân của NCS.

Quang cảnh buổi lễ.

PGS, TS. Hoàng Anh Sơn, Chủ tịch Hội đồng.

Tại buổi bảo vệ, nghiên cứu sinh đã trình bày rõ ràng mục tiêu, phương pháp nghiên cứu và các kết quả nổi bật đạt được, thể hiện sự đầu tư công phu cả về lý thuyết và thực nghiệm. Hội đồng đánh giá cao tính mới, tính ứng dụng cũng như giá trị khoa học của luận án.

Dấu ấn đột phá về thành phần hóa học: Tìm ra các chất mới cho khoa học

Bằng việc ứng dụng đồng bộ các phương pháp sắc ký hiện đại và phổ phân tích cấu trúc tiên tiến (HR-ESI-MS, NMR, ECD), luận án đã vượt qua thách thức phân tích trên sinh khối vi tảo dị dưỡng vùng biển đặc thù để đạt được những con số ấn tượng:

Từ chủng Thraustochytrium pachydermum TSL10: Phân lập và xác định cấu trúc 12 hợp chất, trong đó tiêu biểu là 01 hợp chất mới chưa từng được thế giới ghi nhận: ergosta-7(8),22(23)-diene-3β,5α,9α-triol (TP1) cùng một số hợp chất lần đầu tiên tìm thấy ở chi vi tảo này.  

Từ chủng Aurantiochytrium sp. SC145: Phân lập thành công 23 hợp chất, nổi bật với 02 hợp chất mới hoàn toàn trong tự nhiên: N-methoxymethyltryptophol (AS1) và (2R)-2-(4-hydroxyphenyl)ethyl 2-hydroxy-3-phenylpropionate (AS2).

NCS Nguyễn Thị Thu Thủy trình bày kết quả nghiên cứu trước Hội đồng.

Phát hiện tiềm năng kháng khuẩn, kháng nấm của các hợp chất phân lập

Bên cạnh việc nghiên cứu thành phần hóa học, luận án còn đánh giá hoạt tính kháng vi sinh vật kiểm định của các hợp chất phân lập được trên một số chủng vi khuẩn Gram dương, Gram âm và nấm men.

Kết quả nghiên cứu cho thấy một số hợp chất có hoạt tính kháng vi sinh vật đáng chú ý:

Hoạt tính kháng khuẩn: Một số hợp chất sterol và dẫn xuất, tiêu biểu như TP3, AS15 và AS17, thể hiện khả năng ức chế vi khuẩn Gram dương, với giá trị nồng độ ức chế tối thiểu (MIC) đạt 32 µg/mL, vượt trội hơn hẳn so với chất đối chứng dương thông thường.   

Hoạt tính kháng nấm: Các hợp chất mới AS2, AS3 và AS11 thể hiện phổ kháng vi sinh vật rộng, bao gồm khả năng ức chế nấm men Candida albicans với MIC đạt 32 µg/mL – tương đương hiệu lực của chất đối chứng chuẩn cycloheximide.  

Thành viên Hội đồng nhận xét, đánh giá.

Hội đồng đánh giá luận án ghi nhận những đóng góp của công trình trong nghiên cứu thành phần hoá học và hoạt tính sinh học của vi tảo biển có nguồn gốc từ quần đảo Trường Sa. Kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung cơ sở dữ liệu khoa học về đa dạng hóa học của vi sinh vật biển Việt Nam, đồng thời thể hiện kết quả trong công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga.

Đặc biệt, những phát hiện về các hợp chất có cấu trúc hóa học mới và hoạt tính kháng vi sinh vật là tiền đề cho các hướng nghiên cứu tiếp theo, từ tối ưu hóa quy trình nuôi cấy, sản xuất sinh khối vi tảo đến nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tác dụng, độ an toàn và khả năng ứng dụng của các hợp chất có triển vọng. Về lâu dài, đây có thể là cơ sở để định hướng khai thác bền vững nguồn tài nguyên sinh học biển, phục vụ nghiên cứu và phát triển các sản phẩm có giá trị trong lĩnh vực dược phẩm, thực phẩm chức năng và công nghệ sinh học.

Với tinh thần làm việc công tâm, khách quan và khoa học, Hội đồng chấm luận án đã tiến hành bỏ phiếu với kết quả 7/7 phiếu tán thành (6/7 phiếu xuất sắc), chính thức thông qua luận án và đề nghị công nhận học vị tiến sĩ cho NCS Nguyễn Thị Thu Thủy.

Thành công của luận án tiếp tục khẳng định vai trò của Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga trong nghiên cứu, khai thác tiềm năng nguồn tài nguyên sinh học biển, đồng thời góp phần thúc đẩy các hướng nghiên cứu khoa học có giá trị thực tiễn, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ tài nguyên biển, đảo Việt Nam.

Thủ trưởng Trung tâm và bạn bè, đồng nghiệp chúc mừng NCS Nguyễn Thị Thu Thủy bảo vệ thành công luận án tiến sĩ.

Tin bài: Khuất Minh (Phòng KHKH)