Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga kiểm tra kết quả phục hồi thử nghiệm rạn san hô tại vùng biển đảo Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh

Thực hiện kế hoạch kiểm tra tiến độ, kết quả thực hiện đề tài khoa học và công nghệ cấp Trung tâm “Nghiên cứu hiện trạng và thử nghiệm phục hồi rạn san hô bị suy thoái tại khu vực biển thuộc tỉnh Quảng Ninh bằng phương pháp phân vi mảnh”, từ ngày 20 đến 21/6/2026, Đoàn kiểm tra của Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga do Đại tá Phạm Duy Nam, Phó Tổng Giám đốc khoa học Trung tâm làm Trưởng đoàn đã tiến hành kiểm tra thực địa tại khu vực trồng phục hồi rạn san hô ở Bãi Hồng Vàn, đảo Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh.

Tham gia Đoàn kiểm tra có đại diện Phòng Kế hoạch - Khoa học; Viện Sinh thái Nhiệt đới; Chủ nhiệm đề tài và các thành viên nhóm thực hiện. Nội dung kiểm tra tập trung vào tiến độ triển khai nhiệm vụ, kết quả trồng phục hồi san hô tại vùng biển đảo Cô Tô, tình trạng sinh trưởng của các cá thể san hô sau trồng, mức độ ổn định của hệ thống giá thể và những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Ảnh chụp Đoàn kiểm tra chuẩn bị khảo sát khu vực ương giống san hô tại vùng biển đảo Cô Tô Con, tỉnh Quảng Ninh.

Tại hiện trường, Chủ nhiệm đề tài đã báo cáo với Đoàn kiểm tra về kết quả triển khai nhiệm vụ tại khu vực Cô Tô. Theo đó, nhóm nghiên cứu đã áp dụng kỹ thuật phân vi mảnh trong phục hồi san hô tại khu vực Bãi Hồng Vàn, tập trung vào hai loài san hô cứng là San hô cành Acropora pulchra và San hô phiến Duncanosammia peltata (trước đây được ghi nhận với tên Turbinaria peltata). Các tập đoàn san hô bố mẹ khỏe mạnh được lựa chọn làm nguồn giống, sau đó tiến hành cắt phân vi mảnh và ươm nuôi trên hệ thống giàn inox. Khi đạt kích thước phù hợp, các tập đoàn san hô được gắn lên giá thể và cấy ghép trực tiếp trên nền rạn san hô chết tại khu vực nghiên cứu. Trong quá trình thực hiện, nhóm nghiên cứu tiến hành theo dõi định kỳ các chỉ tiêu như tỷ lệ sống, tốc độ tăng trưởng, tình trạng mô san hô, hiện tượng tẩy trắng, bong keo, gãy nhánh và mức độ ổn định của hệ thống giá thể nhằm đánh giá hiệu quả của mô hình phục hồi.

Sau thời gian ươm nuôi từ 6 đến 12 tháng, các mảnh san hô phân vi mảnh đã sinh trưởng và phát triển tốt. Đối với loài Acropora pulchra, các mảnh nhánh có chiều dài ban đầu khoảng 1 cm đã phát triển thành các tập đoàn đạt đường kính trung bình từ 10–15 cm. Đối với loài Duncanosammia peltata, các mảnh san hô ban đầu gồm 3–5 polip đã phát triển thành các tập đoàn có từ 7–10 polip. Khi đạt kích thước phù hợp, các tập đoàn san hô được cấy ghép trực tiếp lên nền rạn san hô chết tại vùng biển Cô Tô nhằm phục hồi hệ sinh thái rạn. Kết quả theo dõi từ tháng 10/2025 đến tháng 6/2026 cho thấy tỷ lệ sống của Acropora pulchra đạt gần 80%, trong khi Duncanosammia peltata đạt khoảng 70%. Những kết quả này cho thấy các tập đoàn san hô thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên sau cấy ghép, đồng thời khẳng định hiệu quả bước đầu của phương pháp phân vi mảnh trong phục hồi rạn san hô tại khu vực nghiên cứu.

Ảnh chụp tập đoàn san hô được phục hồi bằng kỹ thuật phân vi mảnh sau hơn 2 năm tại Bãi Hồng Vàn, đảo Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh.

Sau khi nghe báo cáo của Chủ nhiệm đề tài tại thực địa, Đoàn kiểm tra đã trực tiếp lặn kiểm tra khu vực trồng phục hồi san hô tại Bãi Hồng Vàn, đảo Cô Tô. Qua kiểm tra thực tế, hệ thống giá thể và các vị trí trồng san hô cơ bản được bố trí đúng kỹ thuật; các tập đoàn san hô duy trì tình trạng sống, có dấu hiệu bám ổn định trên giá thể. Các thẻ số định danh được gắn đầy đủ để phục vụ theo dõi dài hạn. Đối với mô hình cố định san hô trực tiếp xuống nền rạn chết bằng đế inox, kết quả bước đầu cho thấy giá thể có độ ổn định khá tốt, phù hợp với điều kiện nền đáy cứng, gồ ghề và chịu tác động của sóng, dòng chảy theo mùa tại Cô Tô.

Đồng chí Phó Tổng Giám đốc, Đại tá Phạm Duy Nam trực tiếp lặn kiểm tra tại bãi Hồng Vàn.

Kết quả kiểm tra cho thấy, việc trồng phục hồi san hô bằng phương pháp phân vi mảnh tại vùng biển đảo Cô Tô có tính khả thi, bước đầu tạo cơ sở thực tiễn cho việc hoàn thiện quy trình phục hồi rạn san hô tại vùng biển Đông Bắc Việt Nam. Trong đó, nhóm Duncanosammia thể hiện triển vọng tốt nhờ khả năng chịu đựng cao hơn trước điều kiện môi trường biến động; nhóm Acropora có tiềm năng phục hồi nhanh cấu trúc rạn nhưng cần tiếp tục được theo dõi chặt chẽ, ưu tiên bố trí tại các vị trí khuất sóng, ít chịu tác động trực tiếp của dòng chảy mạnh.

Đoàn kiểm tra yêu cầu Chủ nhiệm đề tài và nhóm nghiên cứu tiếp tục duy trì chế độ quan trắc định kỳ, đặc biệt sau các đợt thời tiết cực đoan và trong mùa gió Đông Bắc; đánh giá đầy đủ tỷ lệ sống, tốc độ tăng trưởng, tình trạng sức khỏe của từng tập đoàn san hô; đồng thời rà soát, lựa chọn vị trí trồng phù hợp để nâng cao hiệu quả phục hồi. Trên cơ sở kết quả kiểm tra, Đoàn ghi nhận nỗ lực của Viện Sinh thái Nhiệt đới và nhóm thực hiện đề tài trong việc triển khai mô hình phục hồi rạn san hô tại vùng biển đảo Cô Tô, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học biển và cung cấp cơ sở khoa học phục vụ quản lý, phục hồi hệ sinh thái rạn san hô tại tỉnh Quảng Ninh./.

Tin bài và ảnh: Phùng Văn Giỏi, Nguyễn Đặng Thành